SERİ MUHAKEME USULÜ

SERİ MUHAKEME USULÜ NEDİR?

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan bilgi notuna göre seri muhakeme;

Kanunda (CMK) açıkça düzenlenen suçlarla sınırlı olarak (CMK 250.madde) yine kanunda belirtilen koşullarda uygulanabilecek, ceza yargılamasını hızlandırmayı hedefleyen istisnai bir muhakeme yöntemidir.

SERİ MUHAKEME USULÜNÜ UYGULAMA KONUSUNDA SAVCILIĞIN TAKDİR HAKKI VAR MIDIR?

CMK 250.maddede düzenlenen şartların varlığı halinde Savcılık seri muhakeme usulünü uygulamak zorundadır.  Yasa, “Soruşturma evresi sonunda aşağıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri muhakeme usulü uygulanır” diyerek Savcılığa takdir hakkı tanımamıştır.

Dolayısıyla suç, aslında seri muhakeme usulüne tabi olduğu halde iddianame düzenlenerek dava açılmışsa mahkeme, iddianamenin iadesine karar vermelidir.

SERİ MUHAKEME USULÜNÜN KOŞULLARI NEDİR?

-          

     Öncelikle soruşturma konusu suç, yasada seri muhakemeye tabi olduğu belirtilen suçlardan olmalıdır. Bilindiği üzere ceza hukukunda kıyas yasağı bulunduğundan yasada sayılmayan suçların seri muhakemeye tabi tutulması mümkün değildir.

-          

      Şüpheli, çocuk ise seri muhakeme usulü uygulanamaz.

-          Şüpheli, akıl hastası, sağır ya da dilsiz ise seri muhakeme usulü uygulanamaz.

-          Şüpheliye ulaşılabilir olması gerekmektedir. Yasa, ceza yargılamasını hızlandırmayı hedeflediğinden  ve seri muhakeme usulüne başvurulabilmesi için şüphelinin hakları konusunda bilgilendirmesi zorunlu olduğundan yurt dışında bulunan, resmi mercilere beyan ettiği adresinde bulunmayan ya da herhangi bir şekilde ulaşılamayan şüpheli hakkında seri muhakeme usulüne başvurulamaz. Savcılık, her türlü kanalla ve iletişim yöntemiyle şüpheliye ulaşabilir. SMS, çağı kağıdı, e-posta ve benzeri yöntemler geçerlidir.

-         

      İştirak halinde işlenen suçlarda tüm şüphelilerin seri muhakeme usulünü kabul etmesi gerekmektedir. Şüphelilerden biri dahi bu yöntemi kabul etmezse soruşturma genel hükümlere göre sürdürülür.

-          

     Herhangi bir soruşturma engeli bulunmamalıdır. Örneğin takibi şikayete bağlı bir suç için şikayet koşulu yerine gelmiş ya da şikayetçi şikayetinden vazgeçmemiş olmalıdır.

SERİ MUHAKEME USULÜNDE İŞLEM SIRASI NEDİR?

   1.BİLGİLENDİRME

Öncelikle Savcılık, şüpheliyi seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirmek üzere davet eder.

Davete icap eden şüpheli, Savcılık tarafından bilgilendirilir. Bilgilendirmede, isnat edilen eylemin seri muhakeme usulüne tabi bir suç olduğu, soruşturma kapsamında kamu davası açmak için yeterli şüpheye ulaşıldığı, şüpheli kabul ettiği takdirde seri muhakeme usulünün uygulanarak cezanın ½ oranında indirimli uygulanacağı şüpheliye bildirilir. Devamla Savcılık ve şüpheli anlaştığı takdirde savcılığın mahkemeye anlaşmaya uygun şekilde ceza verilmesi istemiyle bir “talepname” göndereceği , mahkemenin anlaşmaya uygun karar vereceğini, savcılık teklifinin ancak müdafi huzurunda kabul edilebileceği, anlaşmayı kabul etmezse genel hükümlere göre soruşturmaya devam edileceği anlatılır. 

    2. TEKLİF

    

    Seri muhakeme usulünde şüphelinin herhangi bir cezaya muhatap olmama ihtimali bulunmadığından savcılık öncelikle uygulanacak cezayı TCK 61.maddeye göre (ceza hakiminin takdir ettiği şekilde) alt ve üst sınırlar arasında temel ceza olarak belirler. Temel ceza ½ oranında indirime tabi tutulur. Temel ceza belirlenirken ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenler dikkate alınmaz.½ oranında uygulanmasına karar verilen cezanın, koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapsamına alınması, ertelenmesi, seçenek yaptırımlara çevrilmesi mümkündür. Savcılık, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme, seçenek yaptırım seçeneklerini de teklifinde bildirir.

   3. DEĞERLENDİRME

    Savcılık, şüpheliye teklifi değerlendirmesi için 1 ayı geçmemek üzere makul bir süre verir. Şüpheli, teklifi kabul etmediği takdirde süreç sona erer. Savcılık genel hükümlere göre soruşturmayı sonuçlandırır. Şüpheli teklifi kabul ederse savcılık, “seri muhakeme usulü kabul tutanağı” düzenler. Tutanak savcı, müdafi ve şüpheli tarafından imzalanır. 

   4. TALEPNAME

Şüphelinin seri muhakeme usulünü kabul etmesi üzerine savcılık iddianame yerine “talepname” düzenler ve kabul tutanağının düzenlendiği gün yetkili ve görevli mahkemeye gönderir.  Talepname içeriği seri muhakeme usulü kabul tutanağına uygun olmalıdır.

   5.MAHKEME KARARI

Mahkeme, şüpheliyi müdafi huzurunda dinleyerek karar verir. Suçun, seri muhakeme usulüne tabi suçlardan olmaması ya da usulü eksiklikler bulunması hali dışında Mahkeme gerçek manada bir yargılama yapmaz, delil toplamaz, tanık dinlemez, talepte belirtilen yaptırım doğrultusunda hüküm kurar.

Suçun kapsam dışında bulunan suçlardan olması halinde sadece “talebin reddine” karar verir ve dosyayı savcılığa iade eder. İddianame düzenlenmediği için bu aşamada yargılama yapılmaz. Talebin reddi halinde savcılık tarafından genel hükümlere göre soruşturmaya devam edilmesi gerekir.

Şüpheli mazeretsiz olarak mahkemeye gelmez ya da gelir de seri yargılama usulünden vazgeçtiğini bildirirse mahkeme bir karar vermez, dosyayı savcılığa iade eder.  

Talebin mahkemece kabulü halinde savcılık ve şüpheli tarafından kabul edilen şekilde hüküm tesis edilir.

SERİ YARGILAMA USULÜ SONUNDA VERİLEN KARARA KARŞI KANUN YOLUNA BAŞVURULABİLİR Mİ?

Karara karşı sadece “itiraz” yoluna gidilebilir. İstinaf ve/veya temyiz yolu kapalıdır.

SERİ YARGILAMA USULÜ SONUNDA VERİLEN KARAR ADLİ SİCİLE İŞLENİR Mİ?

Soruşturma usulü farklı olsa da neticede görevli mahkeme tarafından bir karar verildiği için ceza, kesinleştiğinde adli sicile işlenir.  (HAGB hariç)

HANGİ SUÇLAR SERİ MUHAKEME USULÜNE TABİDİR?

TCK’da düzenlenen hakkı olmayan yere tecavüz, trafik güvenliğini kasten tehlikeye sokma (belli bir promilin üzerinde alkollü araç kullanma), genel güvenliği tehlikeye sokma, mühür bozma, gürültüye neden olma, parada sahtecilik (sahte parayı kabul etmek, sahte olduğunu bilmeden kabul ettiği parayı bilerek tedavüle sokmak açısından), kumar oynanması için yer ve imkan sağlama, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan, başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçları seri muhakeme usulüne tabidir.

Ayrıca Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, Orman Kanunu, 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Makineleri Hakkında Kanun ve Kooperatifler Kanunu’nda düzenlenen bazı suçlara uygulanabilir.